دستگاه تست نشتی (Leak Testing Machine) تجهیزی برای تشخیص نشتیهای بسیار کوچک در مخازن، لولهها، سیستمهای هیدرولیکی، قطعات خودرو، تجهیزات پزشکی و محصولات الکترونیکی است. این دستگاه برای افزایش ایمنی، بهبود کیفیت تولید و جلوگیری از هدر رفت سیالات یا گازهای خطرناک استفاده میشود.
۱. نحوه عملکرد دستگاه تست نشتی
- ایجاد فشار یا خلأ در قطعه
قطعه مورد آزمایش با هوا، نیتروژن، گاز هلیوم یا آب تحت فشار یا خلأ قرار میگیرد.
اگر نشتی وجود داشته باشد، فشار تغییر میکند یا گاز از نقاط ضعیف خارج میشود.
- اندازهگیری و تشخیص نشت
حسگرهای فشار و دبی سنج (Flow Meter) تغییرات را ثبت میکنند.
در تستهای دقیق، هلیوم یا هیدروژن به داخل قطعه تزریق شده و با استفاده از آشکارسازهای گازی (Mass Spectrometer) میزان نشتی اندازهگیری میشود.
- گزارشگیری و تحلیل دادهها
نتایج تست در سیستم ذخیره و نمایش داده میشود.
در صورت وجود نشتی، آلارم فعال شده و قطعه مردود اعلام میشود.
۲. انواع روشهای تست نشتی
۱. تست نشتی با فشار هوا (Air Leak Test)
- قطعه تحت فشار هوا یا گاز بیاثر قرار میگیرد و تغییر فشار اندازهگیری میشود.
- مناسب برای قطعات خودرو، مخازن و لولههای گاز.
۲. تست نشتی هلیوم (Helium Leak Test)
- گاز هلیوم به داخل قطعه تزریق شده و توسط طیفسنج جرمی (Mass Spectrometer) شناسایی میشود.
- فوقالعاده دقیق و مناسب برای قطعات هوافضا، تجهیزات پزشکی و صنایع الکترونیکی.
۳. تست نشتی با صابون (Bubble Test – Underwater Leak Test)
- قطعه در آب غوطه ور شده و گاز از محل نشتی به شکل حباب خارج میشود.
- مناسب برای لولهها و مخازن کوچک اما دقت پایینتری دارد.
۴. تست نشتی با اسپری و صابون (Bubble Spray Test)
- محلول صابونی روی سطح قطعه اسپری میشود. در صورت نشتی، حباب تشکیل میشود.
- روش ساده و کمهزینه برای بررسی سریع نشتی در جوشکاریها و لولههای گاز.
۵. تست نشتی خلأ (Vacuum Decay Test)
- قطعه درون محفظه خلأ قرار گرفته و تغییر فشار سنجیده میشود.
- مناسب برای مخازن بزرگ، تجهیزات حساس و صنایع دارویی.
۶. تست نشتی جریان جرمی (Mass Flow Test)
- دبی گاز خروجی از قطعه اندازهگیری میشود.
- مناسب برای صنایع خودروسازی و قطعات حساس هیدرولیکی.
۳. ویژگیهای دستگاه تست نشتی
- سیستم کنترل و نمایش دیجیتال
امکان تنظیم فشار تست، ذخیره دادهها و نمایش نتایج.
هشدار در صورت تشخیص نشتی بیش از حد مجاز.
- دقت بسیار بالا در اندازهگیری نشتی
قابلیت تشخیص نشتیهای در حد میکرولیتر بر دقیقه (µL/min).
استفاده از حسگرهای دقیق برای اندازهگیری اختلاف فشار و نرخ جریان.
- تست سریع و قابل تکرار
امکان انجام تست در کمتر از چند ثانیه برای خطوط تولید صنعتی.
قابلیت اتصال به سیستمهای اتوماسیون صنعتی (PLC & SCADA).
- مقاومت در برابر شرایط محیطی سخت
طراحی شده از مواد ضدزنگ و مقاوم در برابر فشار و دما.
برخی مدلها قابلیت تست در دماهای بالا و محیطهای مرطوب را دارند.
۴. کاربردهای دستگاه تست نشتی
- خودروسازی: تست رادیاتور، سیستم ترمز، باک سوخت، موتور و گیربکس.
- صنایع نفت و گاز: بررسی نشتی در لولهها، مخازن و اتصالات تحت فشار.
- هوافضا: تست مخازن سوخت، سیستمهای هیدرولیکی و اتصالات تحت خلأ.
- پزشکی: بررسی سرنگها، مخازن دارویی، کپسولهای اکسیژن و ایمپلنتها.
- الکترونیک: تست مدارات الکترونیکی، سلولهای باتری و قطعات ضدآب (IP68).
- لوازم خانگی: بررسی نشتی کولرهای گازی، یخچالها و ماشینهای لباسشویی.
۵. استانداردهای بینالمللی تست نشتی
ISO 20485: استاندارد تست نشتی با هلیوم
ASTM E493: روش تست نشت گازهای فشار پایین
IEC 60068-2-17: تست نشتی تجهیزات الکترونیکی
SAE J2045: تست نشتی قطعات خودرو